Beide artikelen zijn overgenomen van de site van Duikschool The SeaMasters vzw

Oorsmeer verwijderen & gehoorgang drogen

In het kraakbeen van de buitenste gehoorgang zitten kleine kliertjes die een vettige substantie afscheiden. Door te kauwen wordt deze substantie naar buiten getransporteerd en mengt zich onderweg met afgestorven huidcellen, vuiltjes en bacteriën die zich in de gehoorgang bevinden. Dat prutje, ter bescherming van het oor, kennen we onder de naam oorsmeer. Oorsmeer bestaat uit vetten, wassen, kleine hoeveelheden ontsmettende stoffen en geurstof. Dat laatste is om insecten af te stoten. Dat oorwormen (rechtvleugelig insect met bijtende monddelen) in je oren zouden kruipen om er hun nageslacht in groot te brengen is dan ook een mythe.

 Oorsmeer verwijderen

Oorsmeer in de gehoorgang verwijder je niet met een wattenstaafje omdat je anders de productie van het smeer stimuleert waardoor er een overproductie van smeer kan voorkomen. Bovendien bestaat het risico dat je de gehoorgang beschadigd of dat het smeer naar binnen gedrukt wordt waardoor de gehoorgang verstopt geraakt, met als gevolg dat je bijna niets meer hoort. Zo'n prop kan ook de oorzaak van een oorontsteking zijn. De KNO-arts of je huisarts spoelt een smeerprop er moeiteloos uit. Wil je het oorsmeer toch uit je gehoorgang verwijderen, dan kan je eventueel met een lauwwarme douchestraal het kanaal spoelen. Opgepast dat de waterstraal niet te krachtig is zodat je het trommelvlies niet beschadigd.

Gehoorgang drogen na watercontact

De veiligste manier en tevens de meest doeltreffenste manier om de gehoorgang te drogen is de methode met een enkel tissuevelletje. Vouw het midden van het velletje rond het puntje van je pink. Hou de top van de pink tegen je gehoorgang en beweeg uw pink op en neer in de gehoorgang. Maak nuttig gebruik van de zwaartekracht door je hoofd zo schuin mogelijk te houden. De tissue zuigt als het ware de gehoorgang droog, door de zuigende werking van het dunne papier). Ga net zolang door tot het tissuepapier droog blijft (dit kan enkele minuten duren).

Je kan de gehoorgang ook drogen met behulp van een haardroger.

Zure oordruppels

Vaak krijgt men oorpijn na de duik, door een combinatie van vochtige gehoorgangen en afkoelende wind. Vooral als men duikt vanaf een boot, zijn er sommige duikers die na enkele dagen met dit probleem verveeld zitten.

Bij veel duiken kan de beschermende laag oorsmeer (cerumen) uit de gehoorgang gespoeld worden door het veelvuldig contact met water. Daar komt nog bij dat de wandcellen van de gehoorgang opzwellen door de continu vochtige omgeving. Op een bepaald moment trekken deze cellen voldoende grote openingen dat de bacteriën, die zich normaal op het oppervlak van de gehoorgang bevinden, onder de opperhuid van de gehoorgang kunnen kruipen. Daar vinden ze een aangenaam warm plekje en beginnen zich te vermenigvuldigen.

Voor je het weet wordt je gehoorgang jeukerig, pijnlijk en geïnfecteerd. Zonder behandeling kan de opzwelling zich verder verspreiden tot de naburige lymfenknopen, waar de infectie zo pijnlijk kan worden dat het bewegen van de kaken zeer ongemakkelijk wordt. Op dat moment zijn antibiotica de enige oplossing en kan je het duiken wel even vergeten.

Waarom heeft de ene duiker of zwemmer er last van en de andere niet? Dat heeft te maken met de PH van de huid van de gehoorgang. Te zuur of te basisch is niet goed. Meestal is de PH te basisch bij mensen met oorinfecties.

Deze oorinfectie, eigenlijk een schimmelinfectie die veroorzaakt wordt door bacterieën, is beter gekend als Otitis Externa (in de volksmond 'zwemmersoor' genoemd) en te voorkomen door het gebruik van zure druppels (opgelost azijn). Deze druppels hebben een dubbele werking:

• de alcoholische oplossing, voor het snel drogen van de vochtige gehoorgang.
• het zuur, ter bescherming tegen bacteriën, hersteld de normaal heersende zure pH-waarde.

Uiteraard is het spoelen van de oren na de duik wenselijk. Wel niet met kraantjes water (want brak en dus basisch is), maar wel met mineraal water (bijv. blauwe Spa Reine of een equivalent). Laat naderhand het water uit de gehoorgang lopen door het hoofd scheef te houden en te schudden. Nadien gehoorgang lichtjes drogen met een tissue of haardroger, zonder de huid te kwetsen en zo nodig zure oordruppels of het in de handel te koop aangeboden product Garazone extern gebruiken. Garazone bevat een beetje cortisone, wat ontzwellend werkt. Garazone bevat ook Geomycine, wat de jeuk vermindert. In het geval van een trommelvliesperforatie is de stof Geomycine zeer toxisch en Garazone mag dan zeker niet gebruikt worden.

Het recept

Vul een klein flesje, voorzien van een pipetdopje, met volgend mengsel:

• 2/3 ontsmettingsalcohol
• 1/3 azijn (welke je gebruikt op de salade; bijv. van het merk 'de blauwe hand')

Eventueel  mag je de verhouding wijzigen naar 50% ontsmettingsalcohol en 50% azijn. Deze verhouding werkt wel iets krachtiger in én kan een branderig gevoel geven tijdens de behandeling. Dit branderig gevoel is niet schadelijk.

Ben je niet zo handig in het zelf mengen van deze zure druppels, dan kan je eventueel volgend recept bij je apotheek laten maken:

• 0,4 g acidum aceticum (azijnzuur van 98%)
• 20 g ethanol (van 70%) 

Dit recept is bij de apotheek ook gekend als Otoguttae acidae FNA 98%.

Wanneer te gebruiken?

Het best kan men zure oordruppels preventief gebruiken, 1 à 3 keer per week of zelfs na elke duik. Uiteraard ook bruikbaar bij een lichte ontsteking van de uitwendige gehoorgang (= Otitis Externe) en indien er vocht uit de gehoorgang komt. Bij een ernstige infectie van de gehoorgang bestaat kan overgevoeligheid van het middel voorkomen. In dit geval kan men de behandeling best stoppen en een arts raadplegen. Nooit gebruiken als een vermoeden is van een gescheurd of geperforeerd trommelvlies, want dan kunnen de bacteriën in je middenoor terecht komen, waar een infectie nog een groter probleem vormt.

Hoe te gebruiken?

Best voor de eerste duik in de ochtend en na de laatste duik 's avonds moet het volgende handeling uitgevoerd worden:

• hoofd naar één zijde kantelen;
• gehoorgang voorzichtig vullen met de zure oplossing (d.m.v. de druppelteller);
• vijf minuten laten inwerken;
• het hoofd naar de andere zijde kantelen, zodat de oplossing uit het oor kan lopen;
• de procedure herhalen voor het andere oor.

De periode van vijf minuten moet getimed worden. Indien de oplossing geen volle vijf minuten in het oor blijft, wordt het nut van de procedure sterk verminderd. (Uit het US Navy Duikhandboek). De toediening van zure oordruppels kan een branderig gevoel veroorzaken.

Indien er zich een dikke laag oorsmeer in de gehoorgang bevindt, verminderd het nut van hoger beschreven remedie sterk en vergroot de kans op een infectie. Personen die veel oorsmeer (cerumen) produceren kunnen best regelmatig 'suction cleaning' (zogenaamd oortoilet) bij een KNO-arts laten uitvoeren.
Cerumen en epidermisatie (huidafschilfering) zijn immers hydrophiel (nemen water op).